२०८१ असार ९, शनिबार
Health Aawaj logo
गृहपृष्ठजनस्वास्थ्यके बच्चाहरु ढिलो बोल्नु रोग हो ?

के बच्चाहरु ढिलो बोल्नु रोग हो ?


बालबालिका ढिला बोल्ने समस्या अटिज्मको कारणले पनि हुनसक्छ। यसलाई चिकित्सकीय भाषामा अटिजम स्पेक्ट्रम डिसअर्डर भनिन्छ। यो एक विकासात्मक विकार हो जसले प्रभावित व्यक्तिलाई कुराकानी गर्न, पढ्न, लेख्न र सामाजिक बनाउन गाह्रो बनाउँछ। अटिज्मलाई हामीले रोग नभनी एक अवस्था हो भन्ने बुझ्नपर्छ। जसमा पीडित व्यक्तिको मस्तिष्कले अन्य व्यक्तिको भन्दा फरक काम गर्दछ। एकै समयमा, अटिजम भएका बालबालिकाहरु एकअर्काभन्दा फरक हुन्छन्। अर्थात्, अटिज्मका विभिन्न बिरामीले विभिन्न लक्षणहरू महसुस गर्न सक्छन्।

यद्यपि यस रोगको बारेमा धेरै जानकारी उपलब्ध हुँदैछ र हाल यसको पूर्ण उपचार छैन। यस रोगबाट पीडित व्यक्तिहरू काम गर्न, परिवार र साथीहरूसँग मिलन गर्न सक्षम भए पनि कहिलेकाहीँ उनीहरूले यसका लागि अरूको सहयोग लिनुपर्ने हुन्छ।

यस रोगका लक्षणहरू सामान्यतया १२-१८ महिनाको उमेरमा देखा पर्दछ (वा त्यसभन्दा अघि पनि) जुन हल्का देखि गम्भीर हुन सक्छ। यी समस्याहरू जीवनभर रहन सक्छन्। नवजात शिशुहरूले विकासका निम्न लक्षणहरू नदेखाउँदा अटिज्मको शंका गर्नुपर्दछ ।

कुनै चीज देखेर इसारा गर्नु
–  आमाको आवाज सुनेर मुस्कुराउने वा प्रतिक्रिया दिने
आँखा जुधाएर कुरा नगर्ने

अटिजमबाट प्रभावित बालकमा देखिने लक्षण :-

  • ३ वर्षभन्दा सानो बच्चामा बोली ढिला आएमा
  • १२ महिनामा बा-बा आ-मा भनेर बोलाउँदैन् भने
  • २ वर्षको उमेरमा पनि आफ्नो शरीरको अंग देखाउन नसक्नु
  • कुनै कुरा सिकाउँदा टिप्न नसक्नु
  • पहिला बोलेर पछि बिर्सने
  • अन्य बच्चाहरुसँग घुलमिल नहुनु
  • एक्लै बस्न रूचाउनु
  • खेलकूदमा भाग लिने वा रुचि नदेखाउनु, एक्लै वा चुपचाप एकै ठाउँमा घण्टौं बस्नु
  • एउटै वस्तुमा ध्यान केन्द्रित गर्ने वा एउटै कुरा बारम्बार गर्ने
  • क्रोधित, चिन्तित र तोडफोड जस्तो व्यवहार गर्नु
  • ताली बजाउने वा ताली बजाउने जस्ता केहि गर्न जारी राख्नु
  • एउटै वाक्य बारम्बार दोहोर्याउनु
  • अन्य मानिसहरूको भावना बुझ्न असक्षम हुनु
  • अरूको मनपर्ने र मन नपर्ने बुझ्न असमर्थ हुनु
  • बोली ढिलो हुनुको साथै आफू परिवर्तन हुन नखोज्ने र सहन नसक्ने
  • कसैले नमस्ते गर्दा, इसारा गर्दा फर्काउन नसक्ने जस्ता समस्या,

कारण

अटिजम हुनुको सही कारण अहिलेसम्म थाहा हुन सकेको छैन । यद्यपि, विभिन्न अध्ययनहरूले यो विकार केही आनुवंशिक र वातावरणीय कारणले हुने भएको बताउँछन्। जसले गर्भमा रहेको बच्चाको मस्तिष्कको विकासमा बाधा पु¥याउँछ ।  जीनमा उत्परिवर्तन जसले मस्तिष्कको विकासलाई नियन्त्रण गर्दछ। जस्तै:-

  • कोषिकाहरु र मस्तिष्कबीचको सञ्चारमा संलग्न जीनहरूमा गढ़बढ हुनु
  • तन्तु र दिमागबीच सम्पर्क हुने जीनमा गढ़बढ हुनु
  • गर्भावस्थाको समयमा भाइरल संक्रमण वा वायुजन्य प्रदूषण कणहरूको सम्पर्कमा आउँदा

जोखिम कारक

यी बालबालिकाहरू अटिजमको सबैभन्दा जोखिममा छन्:

  • पहिले नै अटिजम भएको बच्चा भएका अभिभावकका छोराछोरी
  • समय भन्दा पहिले बच्चाहरु जन्माउँदा
  • कम तौलका जन्मिएका बच्चाहरु
  • बुढ्यौली आमाबाबुका छोराछोरी
  • आनुवंशिक/क्रोमोसोमल अवस्थाहरू जस्तै ट्यूबरस स्क्लेरोसिस वा फ्रेजाइल एक्स सिन्ड्रोम
  • गर्भावस्थामा लिइएका केही औषधिको साइड इफेक्ट

यसको निदान

हालसम्म यसको पहिचान गर्न कुनै विशेष परीक्षण छैन। सामान्यतया, आमाबाबुलाई बच्चाको व्यवहार र विकासमा ध्यान दिन आग्रह गरिन्छ।  यसले विकारको निदान गर्न मद्दत गर्दछ। बिरामीको हेर्ने, सुन्ने, बोल्ने र  समन्वय गर्ने क्षमता विशेषज्ञहरूद्वारा मूल्याङ्कन गरिन्छ।

बालबालिकालाई सामान्यतया २ वर्षको उमेरमा अटिजमको पहिचान गरिन्छ। तर, केही बालबालिकामा यी लक्षणहरू प्रारम्भिक रूपमा देखा पर्दैनन्। त्यसैले जब बच्चा विद्यालय जान थाल्छ वा किशोरावस्थामा पुग्छ, तब उसलाई अटिस्टिक भएको पत्ता लाग्छ।

उनीहरुलाई बुझेर स्कुल जानुअघि विशेष स्कूलमा भर्ना गर्नुपर्ने हुन्छ । अन्तरक्रियात्मक उपचार सेवाहरू र स्पिच थेरापी जस्ता विधिले अटिस्टिक बच्चाहरूलाई पढ्न र लेख्ने जस्ता महत्त्वपूर्ण सीपहरू सिक्न मद्दत गर्न सक्छ। शैक्षिक कार्यक्रमहरू र व्यवहार उपचारका साथसाथै, यसले बालबालिकाहरूलाई बोल्ने, सामाजिक व्यवहार र सकारात्मक मनोवृत्ति सिक्न मद्दत गर्ने सीप-उन्मुख प्रशिक्षण सत्रहरू पनि प्रदान गर्दछ।

अटिज्म भएको विद्यार्थीलाई सिधै स्कुल लाँदा केहि नबुझ्ने भन्ने जस्ता कम्प्लेन हुने हुन्छ।

  • यसको जति छिटो पहिचान हुन्छ र उपचार हुन्छ त्यति उनीहरु साधारण जीवनयापन गर्न सक्छन। जति ढिलो भयो त्यति समाजमा घुलमिल हुनमा कठिनाइ हुन्छ।

‘मोबाइल र टेलिभिजन हेरेर अटिजम हुने भनाइ गलत’

अटीज्म भएका बालबालिकाहरुले बढी टेलिभिजन, मोबाइल बढी हेर्ने गर्छन। सानै उमेरको बच्चालाई धेरै मात्रामा मोबाइल, कम्प्युटर, टेलिभिजन देखाउँदा त्यस्ता ग्याजेटसँग मात्र घुलमिल हुन्छन्। परिणामस्वरूप एकछिन मोबाइल चलाउन नदिँदा रुने, मिलाएर राखेका सामान फाल्ने, माटोमा लडबडिने, झगडा गर्न तम्सिने जस्ता क्रियाकलाप गर्छन् । तर, मोबाइल र टेलिभिजन धेरै हेरेर अटिजम हुन्छ भन्नु गलत हो ।  सानो बालबालिकाको आनीबानी विकास हुँदै जाने हुँदा यसको लक्षणहरु पछि देखिन थाल्छ ।

अटीज्म भएका र साधारण बालबालिका दुवै उतिकै डिजिटल मिडियामा बढी सहभागी भएको पाइन्छ।  त्यसको लागि अभिभावक आफ़ैले डिजिटल मिडियाबाट टाढा राख्नको लागि अन्य क्रियाकलापमा सहभागी गराउने प्रयास गर्नुपर्छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ)का अनुसार प्रत्येक दस हजार बालबालिकामध्ये २१ जना सम्ममा अटिज्म देखिन्छ । नेपालमा पनि अटिज्मको केस व्याप्त छ । विराट अस्पतालमा मात्रै एक महिनामा लगभग २५ वटा  केस आउँछन्। यसको मतलब यो अटिज्मको शिकार धेरै जस्तो बालबालिकामा हुने गरेको छ। विराटमा अटिज्मका बालबालिकाका लागि यहाँ डेपलोपमेन्टल पेडियारटिसियनको सुविधा छ । विभिन्न थेरापीहरु पनि दिइने गरिन्छ ।

प्रस्तुतीः मनिषा थापा


क्याटेगोरी : जनस्वास्थ्य



तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस


ट्रेण्डिङ