२०८१ असार ११, सोमबार
Health Aawaj logo
गृहपृष्ठप्रोफाइलपूर्वको डिडिए हाँकिरहेका ३२ वर्षीय टेकेन्द्र

पूर्वको डिडिए हाँकिरहेका ३२ वर्षीय टेकेन्द्र

भन्छन्, ‘सबैको साथले मात्र औषधीको दुरूपयोग रोक्न सकिन्छ’


कोशी प्रदेशका १४ जिल्ला र मधेश प्रदेशको सिराहा र सप्तरी गरी १६ जिल्ला हेर्छ—विराटनगरस्थित औषधी व्यवस्था विभाग (डिडिए)को कार्यलय । उक्त कार्यलयको निमित्त कार्यालय प्रमुख हुन्—३२ वर्षीय टेकेन्द्र मिश्र । पूर्वी नेपालको औषधी व्यवसाय, फार्मेसीको निरन्तर निगरानी र औषधीको अनुचित प्रयोगको रोकथाम र नियन्त्रणमा जिम्मेवारी उनको युवा काँधमा छ ।

वि.सं. २०४७ साल भदौ ६ गते ताप्लेजुङमा जन्मिएका हुन्, टेकेन्द्र । बुवा दधीराम र आमा कुमारी मिश्रका चार सन्तानमध्ये उनी कान्छा हुन् । पढाइमा सानैदेखिको अब्बल रहेका टेकेन्द्र पहाडी जिल्ला जन्मिएपनि उनी तराईमा हुर्किए । हल्दीवारी माविमा उनको शिक्षादीक्षा अगाडि बढ्यो ।

स्कुल जीवन त लाइफको सबैभन्दा रमाइलो समय भएको उनले सुनाए । ‘एकदमै केयर फ्री भनेर सम्झन्छु,’ उनी भन्छिन्, ‘कम उत्तरदायित्व, त्यतिबेला पढ्नुपर्ने एक मात्रै दायित्व हुन्थ्यो । अहिले सोच्दा त्यो लाइफको एउटा वेस्ट टाइम, वेस्ट मुमेन्टजस्तो लाग्छ ।’ एसएलसीमा विशिष्ट श्रेणीमा उत्तीर्ण गर्ने उनी झापा हल्दीवारीका एक्ला मेधावी विद्यार्थी थिए । वि.सं. २०६३ सालमा झापाको हल्दीवारी माविबाट ८४ प्रतिशत ल्याएर विशिष्ट श्रेणीमा उत्तिर्ण भएका हुन्, उनी ।

त्यसबेला हल्दीवारी माविबाट विशिष्ट श्रेणी ल्याउने उनी एक्ला थिए । विशिष्ट श्रेणीमा एसएलसी उत्तीर्ण गरेपछि उनले विद्यालयको नाम जिल्लाभरि चिनाइदिए । त्यसपछि उच्च शिक्षा पढन काठमाडौं आए । डिल्लीबजारस्थित रहेको एनआईसी कलेजबाट विज्ञान संकायमा प्लस टू उत्तीर्ण गरे । त्यसपछि उनी फार्मेसी पढ्न धरान आए । सन् २०१४ मा फार्मेसीको पढाइ सके । त्यसपछि उनले केही समय औषधी उद्योगमा काम गरे । क्वालिटी कन्ट्रोल अफिसर भएर एक वर्ष काम गरेपछि उनले शिक्षण पेशा रोजे ।

सानैदेखि शिक्षण पेशामा रुचि रहेको उनले सुनाए । त्यसपछि उनी झापाको दमकस्थित एचए, फार्मेसी पढाइ हुने कलेजमा अध्यापन गराउन थाले । करिब दुई वर्ष उनले त्यहाँ पढाए । अध्यापनसँगै लोकसेवाको तयारीमा पनि उनी जुटेका थिए । ‘पढाउँदा–पढाउँदै लोकसेवाको तयारी गरे । त्यही पढाएका कुराहरु लोकसेवामा आउने गथ्र्यो,’ उनले भने, ‘वि.सं. २०७२ सालमा धनकुटाबाट लोकसेवाको परीक्षा दिए । फार्मेसी सुपरभाइजर पाँचौ तहमा लिखितमा नाम निस्कियो ।’

तर, अन्तवार्तामा उनको नाम निस्किएन् । त्यसपछि फेरि अध्यापन कर्ममा फर्किए । लोकसेवाको एक पटक असफलताबाट हरेस खाएनन । त्यसपछि पुनः दोस्रो पटक वि.सं. २०७३ मा काठमाडौं आएर लोकसेवा दिए । लिखित र अन्र्तवार्ता दुवैमा एक नम्बरमा नाम निस्कियो ।

पहिलो पोस्टिङ सरुवा रोग अस्पताल

 पहिलो नम्बरमा नाम निकाल्नेलाई सेवा गर्ने ठाउँ रोज्न पाइन्छ । त्यसैले उनले टेकुस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल रोजे । पहिलो पोस्टिङ भएको अस्पतालमा उनले एक वर्ष तीन महिना सेवा गरे । सरुवा रोग अस्पतालमा सेवा गर्दागर्दै उनले अधिकृतका लागि लोकसेवा दिए ।

८ माघ २०७४ मा सातौं तहको अधिकृतमा नियुक्त भए । त्यसपछि सेवाकालीन तालिम सुरु भयो । सातौं सतहको पहिलो पोस्टिङ राष्ट्रिय औषधी प्रयोगशालामा भयो । करिब तीन वर्ष प्रयोगशालामा औषधीहरुको गुणस्तर चेकजाँच गर्ने काममा संलग्न रहे । यो राष्ट्रिय प्रयोगशाला औषधीको गुणस्तर मापन गर्ने नेपालको एक मात्र प्रयोगशाला हो ।

प्रयोगशालामा तीन वर्ष काम गरेपछि वि.सं. २०७७ सालमा औषधी व्यवस्था विभागमा सरुवा भयो । दुई वर्ष विभागमा काम गरेपछि ३० चैत २०७९ मा औषधी व्यवस्था विभाग विराटनगरमा निमित्त कार्यलय प्रमुखका रुपमा सरुवा भयो । अहिले उनी विराटनगरमा रहेर पूर्वी क्षेत्रको औषधी बजारको नियमनको जिम्मेवारी निभाइरहेका छन् । त्यसबाहेक १६ जिल्लाबाट आउने सेवाग्राहीको नवीकरण, दर्तालगायतका अन्य प्रशासनिक काम गर्नेुपर्ने दायित्व उनकै काँधमा छ ।

मिश्र ‘फर्मा आइडल’ पुस्तकका सह—लेखक पनि हुन् । उनले चार जना साथीहरुसँग मिलेर यो पुस्तक लेखेका हुन् ।

औषधीको अनुचित प्रयोग बढ्दैं

औषधी व्यवस्था विभाग विराटनगरको निमिक्त कार्यालय प्रमुख भएर एक वर्ष ६ महिनाको अवधिमा स्वास्थ्यको क्षेत्रमा थुप्रै काम गरेको उनले सुनाए । ‘औषधी ऐन कानुनले अधिकार धेरै दिएको छ । यो एकदमै पावरफूल ऐन हो,’ उनले भने । त्यसको कार्यन्वयनको पाटो
अलिक चुनौतीपूर्ण रहेको उनको अनुभव छ ।

प्रत्येक वर्ष औषधीको अनुचित प्रयोग गरी दुरुपयोग गर्नेको संख्या बढिरहेका कारण अदालतमा मुद्दा संख्या पनि बढ्दो क्रममा छन् । आर्थिक वर्ष २०७९/०८० मा औषधीको दुरुपयोग गर्ने विरुद्ध ४५ वटा मुद्दा अदालतमा दर्ता भएका छन् । यो संख्या प्रत्येक वर्ष बढ्दो क्रममा छ । चालु आर्थिक वर्षको कार्तिक १२ सम्म अदालतमा १८ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् ।

औषधी ऐन, २०३५ अनुसार औषधीको अनुचित प्रयोग गरेर बिक्री वितरण गर्नेलाई पाँच वर्षसम्म कैद सजाय र ५० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुन सक्ने कानुनी व्यवस्था रहेको छ । जुन जिल्लाबाट औषधीको अनुचित प्रयोग गरेको आरोपमा प्रतिवादी पक्राउ ग¥यो, त्यही जिल्लाको सम्बन्धित अदालतमा अभियोग लैजानुपर्ने हुन्छ । जसले गर्दा कम जनशक्ति भएको औषधी व्यवस्था विभागका लागि यो काम गर्न कठिनाइ हुने गरेको छ ।

अहिलेका युवापुस्तामा औषधीलाई लागु औषधका रुपमा प्रयोग गर्ने, अवैद्य रुपमा औषधी भित्र्याउने, खुल्ला सीमाको कारणले पनि औषधीको दुरुपयोग हुनेजस्ता समस्याहरु अहिले पूर्वमा छन् । विना दर्ताको औषधी भित्रिने, प्रतिबन्ध लगाएको औषधीको विक्री वितरण, लागूऔषध प्रयोगकर्ताले प्रयोग गर्ने ट्रामाडोललगायतका औषधीहरु एकदमै दुरुपयोग छ । कम जनशक्तिको बावजुद पनि आफूहरुले उक्त काम प्रभावकारी रुपमा गर्दै आएको उनले सुनाए ।

‘जिम्मेवारीबाट भाग्ने कुरा पनि भएन । भएको सीमित स्रोत साधन र जनशक्तिले औषधीको दुरुपयोगको रोकथाम र नियन्त्रणमा लागि परेका छौं । औषधीको अनुचित प्रयोग र रोकथाम र नियन्त्रणमा सबैको साथ सहयोगको खाचो रहेको छ,’ उनले भने, ‘यो रोक्न सबै स्टेक होल्डरहरु लागि परेमात्र यसको समस्या सावधान हुन्छ ।’ वडा तह र स्कुलदेखि नै सचेतना कामहरु गर्न सकेमा मात्रै औषधीको दुरुपयोग रोक्न सकिने उनले बताए ।


क्याटेगोरी : प्रोफाइल
ट्याग : #टेकेन्द्र मिश्र


तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस


ट्रेण्डिङ