२०७९ असार १५, बुधबार
Health Aawaj logo
गृहपृष्ठअन्तर्वार्ता / विचारकर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका रजिष्ट्रार भन्छन्, ‘कर्णालीबाट एउटा मोडेल स्थापित गराउँछौं’

कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका रजिष्ट्रार भन्छन्, ‘कर्णालीबाट एउटा मोडेल स्थापित गराउँछौं’


विश्वराज काफ्ले
रजिष्ट्रार, कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, जुम्ला

तपाईंहरुको समिति आएको दुई वर्ष भयो । यो समयावधिमा के–के गर्नुभयो ?
प्रतिष्ठानका स्पष्ट कार्यभारका हाम्रा तीन वटा क्षेत्र छन् । एउटा स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने । जुम्लामा स्वास्थ्य सेवा दिने र कर्णालीका अन्य जिल्लामा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवालाई विस्तार गर्ने । त्यसपछि, स्वास्थ्य शिक्षा, जुन कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको ऐनमा लेखिएको छ । र, अर्को भनेको अनुसन्धानमूलक कार्यहरु । अब स्वास्थ्य सेवाअन्तर्गत सबैभन्दा कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, जहाँ ३ सय बेडको अस्पताल छ । पहिले यसबाट दिन सकेका आईसीयु, ब्लड बैंक मेसिन, अस्पतालको आफ्नो फार्मेसी, सिटीस्क्यानलगायतका सेवा अहिले सञ्चालनमा आएका छन् । थप डेन्टल सेवा, नाक, कान, घाँटीलगायतका सेवाहरु हामीले थप्यौं ताकि हामीले गुणस्तरीय विशेषज्ञ सेवा प्रदान गर्ने काम ग¥यौं । त्यसपछि हामीले कर्णाली प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालय, केन्द्रीय सरकारसँग समन्वय गरेर कर्णाली प्रदेशका अन्य जिल्लामा चिकित्सक नै पठाउने र त्यही सेवा दिने गरीरहेका छौं । जस्तोे हुम्लामा हामीसँग एक जना चिकित्सक हुनुहुन्छ । पश्चिम रुकुम, जाजरकोट, कालिकोट, मुगुमा महिनाको एक पटक फिक्स क्याम्प चलाउने गरेका छौं । यो वर्ष त अझै कर्णाली प्रदेश सरकारसँग सामाजिक विकास मन्त्रालयसँग मिलेर कर्णालीका दुर्गम–दुर्गम गाउँमा पनि हामीले अप्रेसनसहितको सेवा प्रदान ग¥यौं । आङ खसेका महिलाहरुको पनि सफल अप्रेसन ग¥यौं ।

महत्वपूर्ण मानिएको दोस्रो कार्यभारबारेमा पनि विस्तृतमा बताइदिनुहोस न ?
दोस्रो, कार्यभार स्वास्थ्य शिक्षाका कार्यक्रम संचालन गर्ने हो । स्वास्थ्य शिक्षा अन्तर्गत अघिल्लो वर्ष हामी जानु भन्दाअघि कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा एचए र स्टाफ नर्सको मात्र पढाइ हुन्थ्यो । त्यो भनेको पिसिएल लेभलको कायक्रम जुन सिटीईभिटीअन्तर्गत पनि हुन्छ । विश्वविद्यालयमा ब्याचलर्स र मास्टर्स लेभलका कार्यक्रमहरु चाहिन्छ भन्ने हिसाबले हामीले विभिन्न किसिमका कार्यशाला, गोष्ठीहरु ग¥यौ । पाठ्यक्रम निर्माण ग¥यौं । थप छलफल ग¥यौं । नेपाल नर्सिङ काउन्सिलले ब्याचलर्स इन मिडवाइफ्री अघिल्लो वर्ष सुरु गर्न सक्यौं । त्यस्तै ब्याचलर्स इन पब्लिक हेल्थ सुरु ग¥यौं । एनेस्थेसिया एसिस्टेन्ट कार्यक्रम सुरु भयो । यो वर्ष चाहिँ हामीले नेपाल मेडिकल काउन्सिलसँग समन्वय गरेर मास्टर्स लेभलको एमडिजीपी कार्यक्रम पनि स्वीकृती पायौं । अब हामीले पूरा शक्ति एमबीबीएस कार्यक्रममा लगाएका छौं । अनुसन्धानमा हामीले अहिले कासको ३ वटा भोलुम जर्नल निस्किसकेको छ । कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा भएका विभिन्न डाक्टरहरुले आफ्नो जर्नलहरु निकाल्नुभएको छ । र, अहिले अनुसन्धानसँग सम्बन्धित थप कार्यहरु पनि गरिरहेका छौं ।

मुख्य कुरा मेडिकल कलेज सञ्चालनको कुरा छ । धेरैले भन्ने गरेको कुरा के भने कर्णालीमा चिकित्सक पढाउनलाई चाहिने विरामी पुग्दैनन् । कसरी सञ्चालन गर्नुहुन्छ ?
यसमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा नै यही हो । बाहिर जुन किसिमको हल्ला छ, कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको ऐनमै लेखिएको छ, कर्णालीको कार्यक्षेत्र ९ वटा जिल्ला छ । त्यमध्ये हरेक जिल्लामा डाक्टर नै खटाएर उपचार दिने हो । कासमा अर्को महत्वपूर्ण के छ भने, प्रतिष्ठानको ऐनमै छ, ४५ प्रतिशत आरक्षण छ । आरक्षण भनेको पिछडिएको क्षेत्रको ९ वटा जिल्लाको मान्छेले चिकित्सा शिक्षा पढ्न पाउनुहुन्छ । त्यो डाक्टरले पछि गाउँमा गएर अनिवार्य दुई वर्ष सेवा गर्नुहुन्छ । त्यसले हरेक गाउँ–गाउँमा स्वास्थ्य सेवा पुग्छ । अर्को कुरा के छ भने, कर्णालीमा भएका र ठूला प्रदेश अस्पतालदेखि लिएर सबै प्रदेश अस्पतालसँग सहकार्य गर्ने एमओयु भएको छ । त्यसमा के लेखिएको छ भने, कर्णाली प्रदेशका सम्पूर्ण जिल्लामा भोलि स्वास्थ्य सेवाका निम्ति कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्न, प्रयोग गर्न पाउने भन्ने छ । अर्को के छ भने, भेरी अस्पताल, सेति अस्पताल, महाकाली अस्पतालसँग पनि हामीले एमओयु गरेका छौं । भोलि त्यहाँ पनि गएर विद्यार्थीहरुले प्राक्टिकल्ली सिक्न पाउँछन् । त्यसरी हामीले क्वालिटी बढाउने तयारी गरेका छौं ।

कास आफैंमा स्वायत्त संस्था हो । अहिले केन्द्रीय सरकारले ठूलो सहयोग गरेको छ । सधैं केन्द्र सरकारले सहयोग नगर्न सक्छ । आफ्नै स्रोतको विकास आधार के छन् ?
यस विषयमा, हामी त्यहाँका स्थानीय जनतासँग बस्दा यो कुरा आएको थियो । हामीले सरकारसँग पनि भन्यौं, स्वायत्तता भैसकेपछि आर्थिक रुपमा पनि स्वायत्त हुनुपर्छ । हामीले बढीभन्दा बढी शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुको उद्देश्य पनि त्यही हो । हामी सकेसम्म अहिले भएकै जनशक्तिबाट धेरैभन्दा धेरै शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सक्यौं भने, विरामीबाट धेरै मुल्य असुल्ने हाम्रो लक्ष्य छैन । गुणस्तरीय सेवा सस्तो मूल्यमा दिने र शैक्षिक कार्यक्रम धेरै सञ्चालन गर्ने ताकि अबको केही वर्षभित्र प्रतिष्ठान आत्मनिर्भर होस् भन्ने हिसाबले हामीले कार्य गरिरहेका छौं ।

पहिले प्रदेश सरकारले राम्रो सहयोग गरिरहेको भन्ने सुन्नमा आएको थियो । अहिले खटपट भएको भन्ने आएको सुनिन्छ नि ?
त्यस्तो छैन् । यसै वर्ष मात्र हामीले प्रदेश सरकारसँग छलफल र सम्झौता गरी कर्णाली प्रदेशका धेरै जिल्लामा विशेषज्ञ सेवा सुरु ग¥यौं । साउनदेखि नै प्रदेश सरकारसँग थप छलफल गरी आगामी वर्षका कार्यक्रम तयार गर्दैछौं । प्रदेश सरकारसँग हाम्रो नङ र मासुको जस्तै सम्बन्ध छ । हामीले सधैं समन्वय गरेर काम गरिरहेका छौं ।

सरकारले प्रदेश अस्पताललाई नै प्रतिष्ठान बनाउने भनेर जुन कार्य सुरु गरेको छ । त्यसमा त अलि विवादजस्तो देखियो नि ?
त्यो नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्बाट निर्णय भएको छ । प्रदेश सरकारले चाहिँ कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका लागि सुर्खेतमा मेडिकल कलेज भनेर आएको थियो । तर, केन्द्रीय मन्त्रालयले अहिले पूर्वाधार विकास कार्यालय भनेर सुर्खेतमा खडा गरेको छ । त्यो शिक्षा मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको हामीले बुझेका छौं ।
कुलपपि एवं प्रधानमन्त्री, तत्कालीन स्वास्थ्य राज्यमन्त्रीलगायत अघिल्लो सिनेटमा प्रधानमन्त्री पनि जुम्लामा पुग्नुभयो । हामीले त्यही बेला कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको स्तरोन्नतीका लागि केन्द्रीय र प्रदेश सरकार दुवैको सहयोगको आवश्यकता रहेको भनेका थियौ । र, सबैले यसका लागि पहल गर्छौ भन्नुभएको छ ।

भोलि दुईवटा मेडिकल इन्स्टिच्युट भयो भने त्यसले केही असर गर्छ कि गर्देन ?
कर्णाली प्रदेशमा दुईवटा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान सञ्चालन हुनका लागि तत्काल आर्थिक र प्राविधिक रुपमा पनि गाह्रो छ । त्यसैले हामीले के सोचेका छौं भने, कर्णाली प्रदेशबाट एउटा मोडेल स्थापित गराउँछाैं । अहिले कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान जुन जुम्लामा छ, त्यसबाट शैक्षिका कार्यक्रमहरु, एमबीबीएस सञ्चालन गरौं । सुर्खेतमा भएको एउटा अस्पताल छ, त्यसलाई चाहिँ सुविधा सम्पन्न टर्सरी लेभलको हस्पिटल बनाऔं । ताकी कर्णालीका कुनै पनि मानिस उपचारका लागि बाहिर जान नपरोस् । यस विषयमा हामीले प्रदेश सरकारसँग छलफल गरेका छौं । छलफल जारी छ । यो सकारात्मक रुपमा टुङ्गिन्छ भन्ने हामीलाई लागिरहेको छ ।

अहिले एमबीबीएसको पाठ्यक्रम विकास गर्न सुरु गर्नुभएको छ । कर्णालीमा अरुको भन्दा फरक पाठ्यक्रम चाहिन्छ भन्ने कुरा पनि आएको छ । के फरक हुन्छ?
यसमा चाहिँ धेरै विज्ञहरुको, पाठ्यक्रम निर्माणमा संलग्न विशेषज्ञहरुको सुझाव के छ भने, सबैको एउटै स्ट्याण्डराइजेसन हुनुपर्छ, राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय पाठ्यक्रमसँग म्याच पनि हुनुप¥यो । सँगसँगै कर्र्णालीमा, दुर्गम क्षेत्रमा काम गर्ने जनशक्ति हुनुप¥यो । अरुभन्दा पृथक हुनुप¥यो । समाजमा गएर सेवा दिने र गाउँमा बसेर काम गर्ने तीब्र इच्छा भएको डाक्टर हुनुपर्छ भन्ने सुझाव आएको छ । हामी सकेसम्म स्ट्यान्डर पनि मेन्टेन गर्ने र दुर्गममा बसेर काम गर्ने डाक्टरउ त्पादन गर्ने गरी कम्युनिटी बेसिसमा आधारित भएर पनि पाठ्यक्रम निर्माण गर्न चाहन्छौं ।

किन एमडिपीजीलाई विशेष प्राथमिता दिनुभएको हो ?
हामी अरुमा नलागेर किन एमडिजिपीमा लागेको हो भने, एक त हामीसँग फ्याकल्टी नै पीजि एमडिजीपीको मात्र हुनहुन्थ्यो । अब अहिले त अरु विषयको पनि प्राध्यापकहरु आउनुभएको छ । तर, एमडिजिपी भनेको दुर्गममा काम गर्ने, पिछडिएको क्षेत्रमा एमडिजिपीको आवश्यकता छ, एकदमै आपतकालीन अवस्थामा एमडिजिपी त्यो ठाउँको अत्यावश्यक भएकाले हामीले भोलि प्रदेश सरकार र केन्द्र सरकारसँग छलफल गरेर दुर्गममै काम गर्ने पाठ्यक्रम बनिसकेको छ ।


क्याटेगोरी : अन्तर्वार्ता / विचार, कर्णाली प्रदेश



तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस


ट्रेण्डिङ

जम्मा संक्रमित (नेपाल)
निको भएको
मृत्यु
जम्मा संक्रमित (विश्व)