२०७९ माघ २४, मंगलबार
Health Aawaj logo
गृहपृष्ठसमाचारएन्टीबायोटिकको जथाभावी प्रयोगले निम्त्याएको आसन्न स्वास्थ्य संकट

एन्टीबायोटिकको जथाभावी प्रयोगले निम्त्याएको आसन्न स्वास्थ्य संकट


औषधीसम्म सजिलो पहुँच, सहज उपलब्धताका साथै प्रयोगबारे रहेको अल्पज्ञानका कारण नेपालमा औषधीको जथाभावी प्रयोग गर्ने क्रम निरन्तर उकालो लागिरहेको छ । औषधी पसलमा जानेबितिकै बिना प्रेस्क्रीप्सन औषधी थमाइदिने परिपाटी अहिलेको गम्भीर जनस्वास्थ्य सरोकारको विषय हो । अझ सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा त के भने अहिले मानिसहरु अलिकति स्वास्थ्यमा केही भइहाल्यो भने आफै एन्टीबायोटिक किनेर खाने प्रवृति देखिइरहेको छ । फार्मेसीहरुबाट पनि सजिलै उपलब्ध हुने एन्टीबायोटिकको उपभोग गर्ने क्रम बढ्दो छ ।

तर, यसका प्रभाव र असरहरुबारे न आम मानिसहरुले हेक्का राखेका छन्, न राज्य नै जानकार देखिन्छ । जथाभावी निरन्तर एन्टीबायोटिक प्रयोग गर्नाले ‘एन्टीबायोटिक रेसिस्टेन्ट’को जोमिख एकदमै बढ्दैं गएको देखिन्छ । ‘एन्टीबायोटिक्स रेसिस्टेन्ट’ ब्याक्टेरिया र फंगसजस्ता कीटाणुहरुले तिनीहरुलाई मार्न डिजाइन गरिएका औषधीहरुलाई पराजित गर्ने क्षमता विकास गर्ने अवस्था हो । रोग फैलाउने ब्याक्टेरिया निरन्तर एन्टीबायोटिक्ससँगको सम्पर्कमा रहँदा आफूलाई त्यो औषधीअनुरुप बदल्छ ।

कीटाणु विस्तारै औषधी अनुकूल आफूलाई विकसित गर्दागर्दै औषधीहरुप्रति प्रतिरोधात्मक क्षमता विकास गर्छ । परिणामस्वरुप यी एन्टीबायोटिकहरु ती कीटाणुहरुमा असर गर्दैनन् । यही अवस्थालाई ‘एन्टीबायोटिक रेसिस्टेन्ट’ भनिन्छ । परिणाम के हुन्छ भने मानिसको शरीरमा कुनै रोगको संक्रमण हुँदा एन्टीबायोटिक औषधीहरुले काम गर्दैनन् । गरिहालेमा पनि लामो समय लाग्छ । यसको मतलब मानिसमा रहेका यस्ता कीटाणुहरु मारिएका हुँदैनन् र बढ्दै जान्छन् । जसका कारण आवश्यक पर्दा प्रतिरोधी संक्रमण उपचार गर्न गाह्रो र कहिलेकाहीँ असम्भवसमेत हुन सक्छ । यसले स्वास्थ्यमा जटिल समस्याहरु निम्त्याउँछ ।

यही कारण अहिले ‘एन्टीबायोटिक रेसिस्टेन्ट’ एक अत्यावश्यक विश्वव्यापी सार्वजनिक स्वास्थ्य खतरा बनेको छ । उपलब्ध केही तथ्यांकहरुले वार्षिक लाखौं मानिसहरुले एन्टीबायोटिक रेसिस्टेन्टका कारण ज्यान गुमाइरहेका छन् । एक तथ्यांकअनुसार एन्टीबायोटिक रेसिस्टेन्टका कारण विश्वव्यापी रुपमा प्रति वर्ष १.२७ मिलियन मानिसहरुको मृत्यु भएको देखाएको छ । यसले के देखाउँछ भने मानव स्वास्थ्यका लागि वरदान मानिएको एन्टीबायोटिक हामी आफ्नै लापरवाहीका कारण काम नगर्ने अवस्थामा पुग्न थालेको छ ।

यतिमात्रै होइन्, एन्टीबायोटिक रेसिस्टेन्टले मानिसको स्वास्थ्यमा नकारात्मक असरहरु पार्ने गर्छ । अनुसन्धानअनुसार लगातार अनुपयुक्त तरिकाले डाक्टरको सल्लाहबिना वा कुनै प्रयोगशाला परीक्षणसमेत नगरी सेल्फ मेडिकेसनबाट एन्टीबायोटिकहरुको जथाभावी प्रयोगले हाल उपलब्ध धेरैजसो एन्टीबायोटिकसँग प्रतिरोध गर्न सक्ने धेरै हानिकारक ब्याक्टेरियाहरु देखा पर्न थालेका छन् । जसले मानवीय स्वास्थ्यमा ठूलो संकट सन्निकट ल्याएको छ ।

सामान्य रोगहरु जस्तैः रुघाखोकी, ज्वरो, टाउको दुखाइ, पेट दुखाइ लागि अनावश्यक रुपमा एन्टीबायोटिक प्रयोग नगर्नु नै सबैभन्दा बुद्धिमानी काम हुन्छ । एन्टीबायोटिक प्रयोग गरिहाल्ने र यसको असरबारे थाहा नहुने अवस्थालाई अन्त्य गर्नका लागि हाम्रो वरपरको समुदायमा व्यापक जनचेतना र जागरणका कामहरु अत्यावश्यक भइसकेका छन् । त्यसका लागि व्यक्ति, परिवार, समुदायसँगै सरोकारवाला निकाय र राज्य नै मिलेर काम गर्नुपर्छ । एन्टीबायोटिक रेसिस्टेन्स संक्रमणहरुको निगरानी गरेर सुधार गर्नुपर्ने जरुरी देखिन्छ ।

नेपालको हेल्थकेयर सिष्टम कमजोर भएका कारणले हाम्रो देशमा पनि यसका असरहरु देखिन थालेका छन् । यसलाई रोकथाम गर्नका लागि नेपाल सरकार र सरोकारवालाहरुको ध्यान जानुपर्ने देखिन्छ । प्रेस्क्रीप्सनबिना जथाभावी एन्टीबायोटिक सेवन गर्नु र गराउनु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन्छ । यसमा पूर्णतया रोक लगाउने गरी कानुन बनाउनु र कडाइका साथ कार्यन्वयनमा लैजानुपर्छ । संक्रमण रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरुबारे नीति, कार्यक्रम र योजनाको कार्यन्वयन पक्षलाई बलियो बनाएर मात्रै ‘एन्टीबायोटिक रेसिस्टेन्ट’ले निम्त्याएको आसन्न स्वास्थ संकटको सामना गर्न सकिनेछ ।

(लेखक ब्लूक्रस अस्पतालकी फर्मासिष्ट हुन् ।)


क्याटेगोरी : समाचार



तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस


ट्रेण्डिङ

जम्मा संक्रमित (नेपाल)
निको भएको
मृत्यु
जम्मा संक्रमित (विश्व)