२०७८ माघ १४, शुक्रबार
Health Aawaj logo
गृहपृष्ठप्रोफाइलबिरामीको उपचारमा डा. बुद्धिबहादुरका ३७ वर्ष, जसले ‘सोसियल मेडिसिन’ फर्मुला अपनाउँछन्

बिरामीको उपचारमा डा. बुद्धिबहादुरका ३७ वर्ष, जसले ‘सोसियल मेडिसिन’ फर्मुला अपनाउँछन्


पोखरा—पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका संस्थापक उपकुलपति प्रा.डा. बुद्धिबहादुर थापा उमेरले ७ दशक काट्नै आँटे । करिब ३७ वर्ष त उनले आम नागरिकको स्वास्थ्य उपचार र हेरचाहमै बिताए । लामो समय बिरामीसँगै बिताएका प्रा.डा. थापालाई उमेरको ६७ औं वर्षमा पनि पेसागत विश्रामको चाहना र थकान भने छैन । ‘सरकारी सेवाबाट रिटायर्ड भएको हो, बिरामीको सेवाबाट होइन्,’ उनले भने । उनले पहिलेजस्तो रात, दिन नभनी बिरामी त हेर्दैनन्, सरकारीबाट निवृत्त भएपछि पनि निजी स्वास्थ्य संस्थामार्फत निश्चित समय तोकेर बिरामीलाई सेवा दिइरहेका छन् । उनले भेटेका बिरामी स्वास्थ्यमा जटिलता आउनासाथ उनैलाई खोजिहाल्छन् ।

सामुदायिक क्षेत्रका सेती गंगा सामुदायिक र जिपी कोइराला श्वासप्रश्वास उपचार केन्द्र, सरकारी क्षेत्रका पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल र पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमार्फत सेवा दिएका प्रा.डा. थापाले फेवासिटी अस्पतालमार्फत निजी क्षेत्रबाट स्वास्थ्य क्षेत्रमा योगदान पु¥याइरहेका छन् । तीनै क्षेत्रबाट समान सेवा दिएका थापालाई चिन्ने बिरामी अहिले पनि प्रतीक्षामै हुन्छन् । ‘डाक्टरले जाँच गर्दा ४ चरण अपनाउनुपर्छ; कानले सुन्ने, आफ्नै हातले छाम्ने, आँखाले हेर्ने र प्रविधिको प्रयोग गर्ने,’ यी लामो दौडका चिकित्सकले सुनाए ।

डाक्टरले बिरामीबाट सुनेर, बिरामी छामेर र आँखाले हेरेर पनि जटिलताबारे बुझ्न सक्ने भएकाले यो प्रक्रियालाई उनी ‘सोसियल मेडिसिन’ भन्छन् । डाक्टर बिरामीका लागि प्रिय हुने उपाय नै सोसियल मेडिसिन भएको उनको तर्क छ । बिरामीका घरायसी पक्ष, रोजगारी, पारिवारिक, आर्थिक अवस्था, व्यक्तिगत तनाव, स्वास्थ्य जटिलता आदिबारे डाक्टरले सुनेपछि बिरामीमा विश्वास बढ्ने उनको बुझाइ छ । नयाँ पुस्तालाई सोसियल मेडिसिनमा जोड दिन उनी सुझाव दिन्छन् । आधुनिक प्रविधिको रिपोर्टमा मात्र पूर्ण भर पर्दा बिरामीको मर्म बुझ्न नसकिने भएकाले निकटता र विश्वास नबढ्ने उनको निष्कर्ष छ ।

प्रा.डा. थापाले जिल्ला अस्पताल मुस्ताङबाट वि.सं. २०४१ सालमा सरकारी स्थायी सेवा प्रवेश गरेका थिए । त्यहाँ २ वर्ष बिताएका उनको पोखरास्थित पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पतालमा सरुवा भयो । वि.सं. २०४६ देखि २०५० सम्म मेडिकल अधिकृत भएर सेवा गरेका थापाले २०५१ देखि २०५५ सम्म भने एमडी अध्ययनमा समय खर्चिए । उनले त्रिभुवन शिक्षण कलेजबाट इन्टरनल मेडिसिनमा एमडी गरे । पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पतालमा २०६४ देखि २०७१ सम्म मेडिकल सुपरिटेन्डेन्टको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पतालबाट २०७२ सालमा निवृत्त भएपछि चिफ कन्सल्टेन्ट फिजिसियन प्रा.डा. थापाले गण्डकी मेडिकल कलेजमा डेढ वर्ष मेडिसिन विषय अध्यापन गरेका थिए ।

प्रा.डा. थापाले पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको संस्थापक उपकुलपतिको जिम्मेवारी सम्हाल्ने सौभाग्य प्राप्त गरे । उनी भन्छन्, ‘वि.सं. २०७३ फागुनदेखि संस्थापक उपकुलपति भएर काम गर्ने अवसर प्राप्त भयो, ४ वर्षे कार्यकालमा ६ वटा विषयमा अध्यापनको वातावरण मिलाइएको छ । नियम, नियमावली बनेका छन्, अध्यापनको आधार तयार भएको छ, एमबिबिएस स्वीकृति प्राप्त भएको छ, २ ब्याज एमडी पढ्दै छन् भने तेस्रो ब्याजको तयारी भइरहेको छ । अब अस्पतालको सेवा विस्तार र गुणस्तर वृद्धिमा चासो दिनुपर्छ । प्रतिष्ठानले अनुसन्धनात्मक पक्षमा जोड दिनुपर्छ, डिएम र एबिएसको तयारीमा अबका भिसी जुट्नुपर्छ, यसको अर्थ तत्कालै भइहाल्नुपर्छ भन्ने होइन ।’ मुटुरोग, स्नायु, अङ्ग प्रत्यारोपणसम्बन्धी सेवा विस्तारमा प्रतिष्ठानले कदम चाल्नुपर्नेमा उनको जोड छ ।

उनी पोखरा लायन्सको अध्यक्ष बने भने पोविवि सभा सदस्य थिए । चिकित्सक संघ गण्डकी प्रदेश अध्यक्षसमेत भएका थापाले शुक्लागण्डकी नगरपालिकाको जिपी कोइराला श्वासप्रश्वास उपचार केन्द्रको स्थापनामा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए । पोखरामा सरकारी सेवामा रहेका डा. थापा शुक्लागण्डकीमा साप्ताहिक क्लिनिक चलाउँथे । त्यसैबेला प. नारायण पोखरेलमार्फत महायज्ञ सञ्चालनबाट अर्थ संकलन गरी सेतीगंगा सामुदायिक अस्पताल स्थापना गरियो । उनले शुक्लागण्डकीवासीलाई निजी क्लिनिकको सेवा सेतीगंगामार्फत दिन थाले । सेतीगंगा सामुदायिक अस्पताल नै अहिलेको जिपी कोइराला श्वासप्रश्वास उपचार केन्द्र बनेको प्राडा थापा बताउँछन् ।

एसएलसीबाट एमडीसम्म नै छात्रवृत्तिमा अध्ययन गरेका थापा आफ्ना बुबाको कामको प्रेरणाबाट डाक्टर बनेको बताउँछन् । उनका बुबा भारतको आसामस्थित तेल कम्पनीमा कार्यरत थिए । तनहुँको आफ्नै गाउँको निर्मल प्राविमा १ देखि ५ सम्म अध्ययन गरेका उनले ६ देखि ८ सम्मको अध्ययन आसामको विद्यालयमा गरेका थिए । बुबाको निधनपछि थापा तनहुँ फर्किए । एसएलसी तनहुँको खैरनी माविबाट वि.सं २०२९ मा उत्तीर्ण भएका उनी एसएलसी बोर्डमा तेस्रो भएका थिए । त्यसपछि उनले काठमाडौंको अमृत साइन्स क्याम्पसबाट प्रमाणपत्र तहमा जीव विज्ञान अध्ययन गरे । एमबिबिएसका लागि भने कोलम्बो प्लान्टअन्तर्गत भारतको राजेन्द्र मेडिकल कलेजमा छात्रवृत्ति पाएको उनले बताए ।

प्राध्यापन तथा प्रत्यक्ष व्यावहारिक रुपमा सहभागी गराएर आफूले जानेको ज्ञान नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गरिएको उनको भनाइ छ । उनी आफूले चिकित्सक भएर काम गर्न सुरु गरेको समयको तुलनामा अहिले धेरै प्रविधि भित्रिएकाले रोग निदान र उपचार छिटो र वैज्ञानिक भएको बताउँछन् । पोखरामा सर्व फार्मेसी खोलेका थापाले एमडी सकेपछि सिर्जनाचोकमा फेवासिटी अस्पतालको स्थापनामा अग्रसर भए । वि.सं. २०५७ सालमा स्थापित सोही अस्पताल आफ्नै जग्गामा नागढुंगामा सरेको छ जहाँ अहिले पनि उनले सेवा दिइरहेका छन् । फेवासिटी अस्पतालबाट बिरामीलाई सेवा र स्वास्थ्यकर्मी तथा कर्मचारीलाई रोजगारी मिलेको छ ।

उनले पछिल्लो समय डाक्टरको सेवा व्यापारीकरण भएकोजस्तो महसुस गर्छन्, यसलाई सेवामुखी बनाउनैपर्ने उनको भनाइ छ । आर्थिक अवस्था कमजोर भएकालाई सहुलियत दिनेदेखि सरकारी निकायमार्फत निशुल्क गराउने गरेको सम्झँदै उनी उपचार सहज हुनुपर्ने बताउँछन् ।

त्रिवि शिक्षण कलेजमा डाक्टरमाथि दुव्र्यवहार भएको आफ्नै आँखाले देखेका थापा उनी आफू भने त्यस्तो दुव्र्यवहारमा कहिल्यै नपरेको बताउँछन् । सेवा अवधिमा कहिलेकाहीँ बिरामीका आफन्त अबुझजस्तो, बिरामी कृतघ्न हुने गरेको उनको भोगाइ छ । उनले विभिन्न ठाउँमा शिविरमा पुगेर पनि सेवा दिएको सम्झन्छन् । त्यसरी शिविरमा पुगेको ठाउँ सम्झँदै ‘तपाईंको गाउँ गएको थिएँ नि’ भन्दा बिरामी निकट र खुसी भइहाल्ने गरेको अनुभव उनले सुनाए । आफूले उपचार गर्ने क्षमताभन्दा बाहिरका केसलाई उनले रेफरसमेत गर्ने गरेका थिए । रेफर गरिएका बिरामीको समेत उनले फ्लोअप गर्ने गरेको स्मरण गरे ।


क्याटेगोरी : प्रोफाइल
ट्याग : #जिपी कोइराला श्वासप्रश्वास उपचार केन्द्र, #पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल, #पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, #प्रा.डा. बुद्धिबहादुर थापा, #फेवासिटी अस्पताल, #सेती गंगा सामुदायिक


तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस


ट्रेण्डिङ

जम्मा संक्रमित (नेपाल)
निको भएको
मृत्यु
जम्मा संक्रमित (विश्व)