दिमागलाई शान्त राख्ने योगासन

हेल्थ आवाज सोमबार, २०७८ फागुन ९ गते, ०५:३० मा प्रकाशित

बालासनलाई बाल + आसन पनि भन्न सक्नुहुन्छ। यो शब्द संस्कृतबाट लिइएको हो। यो आसनको बारे सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने यो आसन गर्दा तपाइको स्थिति आमाको पेट हुने एक बच्चा जस्तै हुन्छ। भनिन्छ, आमाको पेटमा हुँदा सन्तानले धेरै शान्ति र आराम पाउँछ र आराम पाउनको लागि यो भन्दा राम्रो कुनै ठाउँ हुन सक्दैन। यो एक आराम मुद्रा जसको अर्थ आराम गर्ने मुद्रा हो। यसले शरीरलाई राहत प्रदान गर्दछ र थकान हटाउन मद्दत गर्दछ। यस बाहेक, यो आसनको समयमा श्वास फेर्ने र छोड्ने गर्दा एक किसिमको शान्ति दिन्छ। यसले शरीरका धेरै विकारहरुलाई हटाउनमा मद्दत गर्दछ।

विधि:-

सबैभन्दा पहिले वज्रासनको स्थितिमा बस्नुहोस्।
यदि तपाईलाई समस्या छ भने खुट्टाबीच एक सानो अन्तर बनाउनुहोस्। तर, फरक भने धेरै हुनु हुँदैन।
अब श्वास फेर्दै दुवै हात सिधै टाउको माथि उठाउनुहोस्।
विस्तारै श्वास छोड्दै अगाडि झुकनुहोस् र भुइँमा आफ्नो निधार राख्ने प्रयास गर्नुहोस्। यदि वजन वा पेट बीचमा आउँदैछ भने आफ्नो टाउको सानो टेबल वा सानो कुर्सीमा राख्न सक्छ। यसको सट्टा, तकिया पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ।
अब बिस्तारै छातीबाट जांघहरुमा दवाव दिनुहोस। केहि समयको लागी सोही स्थितिमा रहनुहोस्। गहिरो श्वास लिनुहोस् र छोड्नुहोस्। ४५ सेकेन्डदेखि १ मिनेट को लागि यस मुद्रामा रहनुहोस् र विस्तारै श्वास फेर्नुहोस्।
यस अभ्यासको दौरान कम्तीमा ४ देखि १२ पटक श्वास छोड्ने अभ्यास गरिरह्नुहोस र दिमागमा शरीरबाट विकारहरु निस्कदै गरेको सोच बनाउनुहोस्। एउटा कुरामा ध्यान दिनुहोस्, श्वास नरोक्नुहोस् र आराम सँग प्रवाह हुन् दिनुहोस। यति गरेमा तपाई यसलाई सही तरीकाले यो आसनबाट लाभ लिन सक्नुहुनेछ।
अब विस्तारै उठ्नुहोस् र वज्रासनको स्थितिमा फर्कनुहोस्। यदि तपाइँ खुट्टामा दुखाई महसुस गर्नुहुन्छ, तब खुट्टा सीधा गर्नुहोस्, अन्यथा कम्तीमा तीन पटक यो आसनको प्रक्रिया दोहोर्याउनुहोस्।

फाइदा

थकान, तनाव हटाउँछ।
रगतको प्रवाह सहि तरिकाले हुन्छ ।
स्नायु प्रणाली बलियो हुन्छ।
कब्जियतका बिरामीका लागि फाइदाजनक।
दिमागलाई शान्त बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
विशेषगरी कम्मर को दुखाइबाट राहत प्रदान गर्न गर्छ।
यो आसनको अभ्यास गर्दा शरीरको माथिल्लो भाग जमीन तिर झुकेको छ, त्यसैले यो आसन कम्मर, पछाडि र रिढ़को लागि धेरै लाभदायक छ।
चक्कर आउने र रक्तसंचारमा समस्या भएकाका लागि उपयोगी छ।
टाउको दुखाइ हटाउने र दिमागलाई शान्त गर्न मद्दत गर्दछ।
पाचनशक्ति बढाउनमा मद्दत गर्दछ।
यो आसनको अभ्यासले तनाव कम गर्न र मानसिक तनावबाट छुटकारा पाउन धेरै महत्त्वपूर्ण छ।
चिकित्सा विज्ञानमा तनावको कारण मस्तिष्कमा सेरोटोनिन र डोपामाइन जस्तै न्यूरो ट्रान्समिटरको कमी मानिन्छ। रगत मानव शरीरको सबैभन्दा महत्वपूर्ण अंग हो। यो योगासनले रगतको प्रवाहलाई कायम राख्छ।
यो आसनको अभ्यासले सम्पूर्ण शरीर फिट र सक्रिय रहन्छ।