२०८१ वैशाख ८, शनिबार
Health Aawaj logo
गृहपृष्ठप्रोफाइलकोशी अस्पतालको गाइनो विभाग हाँकिरहेकी डा.अन्जु

कोशी अस्पतालको गाइनो विभाग हाँकिरहेकी डा.अन्जु


पूर्वी नेपालकै ठूलो विराटनगरस्थित कोशी अस्पताल निकै व्यस्तमध्ये एक विभागमा पर्छ—स्त्री तथा प्रसुति रोग विभाग । दैनिक सयौं बिरामीहरुले सेवा लिन्छन् । सयौं नयाँ जीवनहरु जन्मिन्छन् । डा. अन्जु देव त्यही व्यस्त विभागको विभागीय प्रमुखका रुपमा विगत तीन वर्षदेखि सक्रिय छन् ।

स्त्री तथा प्रसुति रोग विशेष डा. अन्जुले हजारौं महिलाको डेलिभरी गराइसकेकी छन् । २० हजारभन्दा बढी महिलाहरुको शल्यक्रिया नै गरिसकेकी छन् । ‘डेलिभरी त कति गराए, त्यसको तथ्यांक मसँग छैन,’ उनले भनिन् ।

प्रसव वेदनाबाट बच्चा जन्माएपछि जब आमाको अनुहारमा खुसी छचल्किन्छ । डा. अन्जुको जिन्दगीमा पनि ती खुसीका छालहरु लहराउँछन् । ‘बच्चालाई जन्म दिएपछि जब गर्भवती आमा खुसी हुन्छिन्, त्यो देख्दा सबैभन्दा बढी खुसी हुन्छु,’ हालैको एक मध्यान्ह हेल्थआवाजसँग डा. अन्जुले सुनिइन्, ‘त्यही भएर त मैले यो विषय रोजेको ।’ नयाँ जीवनलाई धर्तिमा पर्दापण गराउन सहयोगी भूमिका खेल्नु उनले हासिल गरेको सीप हो । बिरामीलाई संसार ठानेर सेवामा तल्लीन रहने डा. अन्जु जिन्दगीमा सधैं खुसी हुनुपर्ने मान्यता राख्छिन् ।

कोशी अस्पतालको ७० शैय्याको स्त्री तथा प्रसुती विभागका बिरामी उपचारसँगै जनशक्ति व्यवस्थापनलगायतका कामहरुमा उनको कुशलता झल्किन्छ । विभाग सम्हालेको तीन वर्षको अवधिमा उनले बिरामी र प्रशासनिक कामसँगै थुप्रै सुधारका कामहरु अगाडि बढाएकी छन् । सदैव केही नयाँ गर्ने हुटहुटी बोक्ने डा. अन्जु आम मानिससम्म सहज रुपमा स्वास्थ्य सेवा पुगोस भन्ने चाहन्छिन् । उनले त्यसका लागि बिरामीको सुविधालाई केन्द्रमा राखेर केही नवीन प्रयासहरु गरिरहेका छन् । त्यसको केन्द्रमा छ—आम मानिसको स्वास्थ्य सेवासँग सहज पहुँच । त्यही सहज पहुँचलाई ध्यान दिदैं उनले कोशीको गाइनो वार्डलाई थप स्तरोन्नती गरेकी छन् ।

पूर्वी नेपालका पहाडी जिल्ला, तराई र भारतका धेरै बिरामीको उपचार गरेर ख्याति कमाएकी उनी  पूर्वी नेपालकै चर्चित स्त्री तथा प्रसुती रोग विशेषज्ञका रूपमा परिचित छन् । बिरामीसँगको डा. अन्जुको सामीप्यता अझ लोभ लाग्दो छ । हजारौं बिरामीलाई नयाँ जीवन दिएर उनले ती बिरामीका परिवारमा खुसीको प्रकाश छर्न सफलता हात पारेकी छन् ।

६ भदौं २०३३ मा काठमाडौंको वीर अस्पतालमा जन्मिएकी हुन्—डा. अन्जु । बुवा डा. योगेन्द्रप्रसाद देव र आमा उषा देवको तीन सन्तानमध्ये उनी जेठी हुन् । उनको परिवारका सबै चिकित्सक पेशामा आवद्ध छन् । बुवा डा. योगेन्द्र प्याथोलोजिष्ट हुन् । दाइ डा. आलोक देव न्यूरो सर्जन हुन्, जो अहिले काठमाडौंमा कार्यरत छन् । बहिनी डा. पुजा देव बालरोग विशेषज्ञ हुन् । डा. पुजा बेलायतमा छन् ।

बुवा चिकित्सक पेशामा भएपछि आफूलाई पनि डाक्टर बन्ने सानैदेखिको इच्छा रहेको स्मरण उनले सुनाइन् । ‘बुवाले बिरामीको सेवाबाट पाएको माया र सम्मानले मलाई पनि चिकित्सक बन्ने तीव्र इच्छा जागेको हो,’ डा. अन्जु भन्छिन् ।

उनको शिक्षादीक्षा पनि काठमाडौंमै अगाडि बढेको हो । सिद्धार्थ वनस्थलीबाट वि.सं. २०४८ सालमा प्रथम श्रेणीमा उनले एसएलसी उत्तीर्ण गरिन् । विज्ञानमा प्लस टूको अध्ययन काठमाडौं पूरा गरिन् । त्यसपछि एमबीबीएस पढन बंगलादेश गइन् । सन् २००१ म बंगलादेशबाट एमबीबीएस सकेर स्वदेश फर्किइन् । नेपाल आएपछि डा. अन्जुले काठमाडौंको वीर हस्पिटलमा इन्टर्न गरिन् । ‘वीर अस्पताल, कान्ति अस्पताल, क्षेत्रपाटीलगायतको हस्पिटलमा इन्टर्न गरे,’ उनले भनिन् ।

इन्टर्नसीपका बेला धेरै काम सिक्ने मौका पाएको उनको अनुभव छ । ‘एक दिन डेलीभरी लिनुपर्ने थियो । गर्भवतीको पानीको फोका फुट्यो । त्यो पानीले मेरो टाउँकोदेखि जिउसम्म भिज्यो,’ उनले प्रसुती गृहमा इन्टर्न गर्दाको एक घटना सम्झिइन्, ‘त्यो पानी घुटुक्क निले पनि । फुटेर निस्किएको पानी नुनिलो थियो । त्यसबेला एकदमै गाह्रो भएको थियो ।’ त्यही बेला उनले जिन्दगीमा अरु सबै विषय पढ्ने तर गाइनो नपढ्ने सोचेकी थिइन् ।

इन्टर्न सकिएपछि डा. अन्जुले नेपाल मेडिकल काउन्सिलको लाइसेन्स परीक्षा दिइन् । सन् २००२ मा एनएमसीको लाइसेन्स परीक्षा उत्तीर्ण गरेपछि उनले वास्तविक डाक्टरी करिअर सुरु भयो ।

डा. अन्जुको पहिलो पोस्टिङ वीर अस्पतालमा भयो । त्यसबेला वीर हस्पिटलमा एकदमै चार्म थियो । एक वर्ष वीर अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा काम गरिन् । ‘त्यहाँ एकदमै धेरै सिक्ने मौका मिल्यो,’ डा.अन्जु भन्छिन्, ‘वीरपछि जोरपाटीमा रहेको नेपाल मेडिकल कलेजमा सेवा सुरु गरे ।’ घरबाट नजिक भएकाले उनी नेपाल मेडिकल कलेज गएकी थिइन् । नेपाल मेडिकल कलेजमा ऐनेस्थेसिया विभागमा ६ महिना काम गरिन् ।

विवाहपछि एमडी

सन् २००४ मा उनको विवाह विवाह भयो । उनको विवाहपछिको घर विराटनगर थियो । जसका कारण उनलाई काठमाडौं आउने जाने गरिरहन पर्न थाल्यो । त्यसपछि उनको छोरा जन्मियो । त्यहीबीच उनले एमडी गर्ने योजना बनाइन् ।

‘एमबीबीएस बंगलादेशबाट गरेकाले एमडी टिचिङमा गर्ने धोका थियो । बालबालिकाको डाक्टर एकदमै मन पथ्र्यो,’ डा. अन्जु भन्छिन्, ‘तर, टिचिङमा एकदमै गाह्रो थियो । सुरुमा ईएनटी (नाक, कान, घाँटी)मा नाम निस्कियो । ईएनटी पढ्दिन भनेर बसे ।’ त्यसपछि चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान (न्याम्स)मा पनि आवेदन दिइन् । त्यहाँ वेटिङ लिस्टमा नाम आयो । गाइनो पढन उनलाई एकदमै गाह्रो लागेको थियो ।

त्यसपछि पेडियाट्रिक र गाइनोमा दुवै पढने योजना बनाइन् । दुई वटा विषय रोज्न पाइन्थ्यो । तेस्रो पटकमा सन् २००८ मा त्रिभुवन विश्वविद्यालय चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान (आईओएम)मा नाम निस्कियो । सन् २०११ म आईओएमबाट गाइनोमा विशेषज्ञता हासिल गरिन् ।

एमडी गरेपछि विराटनगरस्थित नोबेल हस्पिटलमा बिरामीलाई सेवा दिन थालिन् । त्यहाँ ६ महिना काम गरेपछि डा. अन्जुले सरकारी हस्पिटलबाट बिरामीको सेवा गर्ने योजना बनाइन् । उनका बुवाको पनि सरकारी अस्पतालमा छोरीले सेवा गरेको हेर्ने धोको थियो ।

वि.सं. २०६८ मा उनी कोशी हस्पिटलमा आवद्ध भइन् । त्यसबेला कोशीको गाइनो विभागमा डा. योगेन्द्र मिश्र हेड आफ डिपार्टमेन्ट थिए । एक वर्ष कोशीमा काम गरेपछि फेरि उनी ६ महिना विराट नर्सिङ होममा गएर काम गरिन् । ‘त्यहाँ ६ महिना मात्र काम गरे,’ उनले भनिन्, ‘त्यसपछि फेरि कोशीमा आए । विकास समितिबाट करारमा नियुक्त भएँ ।’

लोकसेवाबाट स्थायी

कोशीमा एक वर्ष काम गरेपछि लेखा शाखामा पारिश्रमिक लिन गएकी थिइन् । त्यसबेला करारका चिकित्सकलाई हेर्ने दृष्टिकोण फरक पाइन् । ‘त्यही रिसका कारणले लोकसेवा भिड्ने निधो गरे,’ डा. अन्जुले लोसकेवा किस्सा खोलिन्, ‘वि.सं. २०७३ मा लोकसेवा दिए । ९ औं तहमा नाम पनि निस्कियो ।’ त्यसबेला उनलाई राजविराज वा मेची अस्पतालमध्ये एउटा रोज्नुपर्ने थियो । तर, उनले आफूले कोशीमा काम गर्दै आएको र दरबन्दी पनि खाली रहेकाले कोशी नै रोजिन् ।

उनले लोक सेवाबाट स्थायी भएर कोशीमा जागिर गर्न थालेको ९ वर्ष भइसकेको छ । अहिले उनी १० औं तहकी चिकित्सक हुन् । वि.सं. २०७७ देखि उनले कोशी अस्पतालको स्त्री तथा प्रसुती विभागको प्रमुख काम गर्दै आएकी छन् ।

डा. अन्जुले अहिलेसम्म हजारौं बिरामीको शल्यक्रिया गरिसकेकी छिन् । उनको आँकलनमा यो अवधिमा झण्डै २५ हजार बिरामीको सफल शल्यक्रिया गरिएको छ । कोशीमा क्यान्सर सर्जरीसम्म गरिएको उनले सुनाइन् । ‘क्यान्सर सर्जरीको लागि ट्रेनिङ नै लिनुपर्छ भन्ने छैन ।अनुभवले पनि धेरै कुरा थाहा हुन्छ । यहाँ सपोर्ट छ । काम गर्ने क्रममा सहयोग लिनुप¥यो भने म सर्जन डाक्टरलाई बोलाउँछु,’ उनी भन्छिन्, ‘काम गर्न कोशीमा धेरै सहज पनि छ । यहाँ एकदमै राम्रो उपचार पनि हुने गर्दछ । यहाँ जतिको उपचार अरु कतै हुँदैन् ।’ कोशीमा हुने राजनीति हस्तक्षेप भने उनलाई मन परेको छैन ।

अण्डासयको क्यान्सर, पाठेघरको मुखको क्यान्सर र पाठेघरमा क्यान्सरको कोशीमा उपचार भइरहेको उनले बताइन् । ‘क्यान्सको चार वटा स्टेज हुन्छ । पहिलो र दोस्रोको अप्रेसन गर्न मिल्छ । रेडियो थेरापी त यहाँ छैन,’ डा. अन्जु भन्छिन्, ‘केमो थेरापी छ । यहाँका क्यान्सरका चिकित्सकसँग समन्वय र सहकार्य गरेर हामीले उपचार गर्दै आएका छौं ।’ क्यान्सर अस्पतालमा राखेर उपचार गर्नुपर्ने बिरामीलाई मात्र आफूहरुले रेफर गर्ने गरेको उनले बताइन् ।


क्याटेगोरी : प्रोफाइल



तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस


ट्रेण्डिङ