काठमाडौं—लाजिम्पाटस्थित अनमीव हस्पिटलमा १०२ वर्षीय ख्यातिप्राप्त चिकित्सक डा. गौरीशंकर लाल दासको हिपको जटिल शल्यक्रिया सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ । बुधबार वरिष्ठ अर्थोपेडिक्स सर्जन डा. चक्रराज पाण्डे नेतृत्वको टिमले १०२ वर्षको उमेरमा विरलै हुने डा. दासको शल्यक्रिया सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको हो ।
गत सोमबार राति डा. दास बाथरुममा लडेपछि उनको दायाँ हिप फ्याक्चर भएको थियो । तीन दिन मेडिकल व्यवस्थापन पश्चात उनको बुधबार हिपको शल्यक्रिया सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको हस्पिटलका संस्थापक समेत रहेका डा. पाण्डेले जानकारी दिए ।
‘तीन दिनसम्म औषधोपचार (मेडिकल म्यानेजमेन्ट) पश्चात बुधबार उहाँको शल्यक्रिया गर्यौं,’ डा. पाण्डेले हेल्थआवाजसँग भने, ‘उहाँको दायाँ हिपमा बाइपोलर सिमेन्टेड हेमीआर्थ्रोप्लास्टी राखिएको छ ।’
डा. पाण्डे नेतृत्वको शल्यक्रिया टिममा अर्थोपेडिक सर्जनहरू डा. राजीव बराल, डा. राम थापा, डा. प्रोमिश महर्जन, क्रिटिकल केयर तथा एनेस्थेसियोलोजिस्ट डा. रोहित चौधरी, कार्डियोलोजिस्ट डा. अशोक पौडेल, जनरल फिजिसियनहरू, फिजियोथेरापिस्ट र नर्सिङ कर्मचारीहरु सहभागी रहेका थिए ।
बुधबार सफलतापूर्वक शल्यक्रियापछि उनको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य छ । हस्पिटलले डा. दासलाई वाकरको सहायताले हिँडडुल समेत गराइसकेको छ ।
१०२ वर्षको उमेरमा शल्यक्रिया निकै चुनौतीपूर्ण मानिन्छ । ‘१०२ वर्षको उमेरको शल्यक्रिया गर्ने कुरामा नै प्रश्न चिन्ह हो । शल्यक्रिया गर्दा कार्डियाकलगायतका कम्प्लिकेसनको सम्भावना रहन्छ,’ डा. पाण्डेले भने, ‘अर्कोतर्फ कुनै पनि बिरामीलाई उपचार नै नगरेर त्यतिकै पीडामा राख्दा राम्रै हुँदैन् । त्यसबाहेक पिसाब र चेष्टको संक्रमणको जोखिम रहन्छ । माया गर्ने मान्छेहरु वरीपरी बस्दा सबैको रुवावासी हुने भयो ।’ उठाउन पनि नसक्ने र बसाउन पनि नसक्ने अवस्थाले परिवारमा थप पीडा सिर्जना हुने उनले बताए ।
डा. पाण्डेले यो शल्यक्रिया आफूहरुले नियमित गरिरहेको उल्लेख गर्दै तर डा. दासको सन्दर्भमा हड्डी कमजोर भएकाले शल्यक्रिया गर्दा कपासलाई केयर गरे जसरी गरिएको बताए । ‘नत्र अर्को ठाउँमा भाँचिएला भन्ने डर हुन्छ, त्यो चुनौती हुन्छ,’ उनले थपे, ‘तर, हाम्रो एक्स्पीरियन्स, टिम सबै भएकाले शल्यक्रिया सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्यौं ।’ अनमीव हस्पिटलमा कार्डियोलोजिष्ट, एनेस्थेसियोलोजिष्ट र इन्टेन्सीभ केयरका चिकित्सकहरुले तीन दिनसम्म डा. दासको स्वास्थ्य अवस्था रिभ्यू गरेर त्यहीअनुसार तयारी गरेपछि बल्ल हस्पिटलले शल्यक्रिया गर्ने निर्णय गरेको थियो ।
‘१०२ वर्षको बिरामीले वेस्ट ट्रिटमेन्ट पाएर भोलिपल्ट हिडाउँदा खेरी देशको हेल्थकेयरकै गौरव हो,’ डा. पाण्डे भन्छन्, ‘तर, यो गर्नैपर्ने भएर गरेको शल्यक्रिया हो । कार्डियोलोजी, इन्टेन्सीभ केयर, एनेस्थेसिया सबैलाई तयारी राखेर शल्यक्रिया गर्यौं ।’ यसअघि डा. पाण्डेले एक वर्षअघि उनको बायाँ हिप चर्केको समस्यालाई औषधिबाटैं व्यवस्थापन गरेका थिए ।
शल्यक्रियाको दोस्रो दिन वार्डमा स्वास्थ्यलाभ गराउँदैं हँसिलो मुद्रामा डा. दास । तस्विरः नवराज वाग्ले/हेल्थआवाज
शल्यक्रियापछि वार्डका सारिएका डा. दासले सुरुमा जोरपाटीस्थित नेपाल अर्थोपेडिक्स अस्पताल गएको तर त्यहाँ यो उमेरमा शल्यक्रिया नगर्ने भनेर फिर्ता पठाएपछि आफू अनमीव हस्पिटल आएको बताए । ‘डा. पाण्डेसँग पहिलेदेखि नै चिनजान थियो त्यही कारण यहाँ आए,’ डा. दासले भने, ‘उहाँ एकदमै वेस्ट अर्थोपेडिसियन भएकाले उहाँलाई रोजे ।’ उत्कृष्ट वातावरण, राम्रो सर्जन र डा. पाण्डेले आफूलाई निकै आदर गर्ने भएकाले पनि अनमीव आफ्नो रोजाइमा परेको उनको भनाइ थियो ।
नेपालका अर्थोपेडिक्स सर्जहरुमा डा. पाण्डे नै वेस्ट भएको उल्लेख गर्दै उनले त्यही कारण आफूमा यो उमेरमा शल्यक्रिया गर्ने साहस आएको बताए । ‘मेरो कन्फिडेन्ट उहाँ (डा. पाण्डे)माथि छ,’ उनले थपे, ‘अरु कमैले यो उमेरमा शल्यक्रिया गर्ने आँट गर्छन् ।’
सिरहाको इनर्वाका डा. दासले सन् १९५१ मा पटना मेडिकल कलेजबाट एमबीबीएस गरेका हुन् । नेपालमा ५—६ जना मात्रै डाक्टर रहेको समयका चिकित्सक उनले वीर अस्पताल, टोखा स्यानिटोरियम, सेन्ट्रल चेष्ट क्लिनिक, स्वास्थ्य सेवा विभाग, योजना महाशाखालगायतमा काम गर्नुका साथै केहीमा नेतृत्वदायी भूमिमा पनि रहे । उनी वि.सं. २०५७ सालमा सरकारी सेवाबाट अवकास भएका थिए । त्यसपछि पनि उनले विभिन्न भूमिका रहेर काम गरे ।
