२०८१ साउन ७, सोमबार
Health Aawaj logo
गृहपृष्ठजनस्वास्थ्यडा. सुमन श्रेष्ठको सल्लाहः पित्तथैलीको पत्थरीलाई बेवास्ता नगरौं

डा. सुमन श्रेष्ठको सल्लाहः पित्तथैलीको पत्थरीलाई बेवास्ता नगरौं


अधिकांशमा देखिने साझा समस्यामध्ये पित्तथैलीको पत्थरी पनि एक हो । पित्तथैलीमा पत्थरी बन्ने प्रक्रिया हाम्रो खानपिन तथा जीवनशैलीको प्रतिफल पनि हो । यो बच्चा, महिला तथा पुरुष जोसुकैमा पनि देखिन सक्छ । यद्यपि, तुलनात्मक रुपमा भने यो प्रायजसोः बढी महिलामा देखिन्छ । करिब ४० वर्ष पुगेपछि महिलामा यसको जोखिम बढ्न थाल्छ ।

पित्तथैलीको पत्थरी ‘असिम्टोमेटिक’अर्थात्, लक्षणविहिन हुने भएकोले व्यक्तिले आफूमा यो रोग छ भनेर सजिलै थाहा पाउदैनन् । यसका लागि पेटको अल्ट्रासाउण्ड नै गर्नुपर्ने हुन्छ । यसका अधिकांश संकेत ग्यास्ट्रिकको जस्तै हुने भएकाले पनि व्यक्तिले यसलाई खासै वास्ता गरेको हुँदैन् ।

यद्यपि पित्तथैलीमा पत्थरी भएमा व्यक्तिलाई ग्यास्ट्रिकमा देखिनेजस्तै समस्या जस्तोः अलिकति खाना खाएपछि टन्न भएको महसुस हुने, दायाँ कोखातिर असजिलो हुने र ग्यास्ट्रिक भएको जस्तो हुनेजस्ता आदि समस्या देखापर्छ । तर, यस समस्याले भने व्यक्तिलाई जुनसुकै बेला पनि दुःख दिन्छ सक्छ । यसरी विस्तारै थाहा नपाउने गरी हानी गर्ने पत्थरी व्यक्तिमा निम्न कारण हुने गर्छः

यसका कारणहरु

• बढ्दो उमेर
• मोटोपन एवं गोरोपन
• कोलेस्टोरको वृद्धि
• चिल्लो पदार्थको अत्याधिक सेवन
• परिवार नियोजनका चक्कीको प्रयोग
• पित्तथैलीको संक्रमण
• गर्भवतीमा हुने हार्मोन परिवर्तन ।

समयमै उपचार नगर्दा हुने जोखिम

पत्थरी भएको लामो समयसम्म पनि अप्रेशन नगर्दा यो पाक्न सक्ने सम्भावना समेत रहन्छ । जसअन्र्तगत भने व्यक्तिलाई पेटतिर छुदा दुख्ने र ज्वरो समेत आउन सक्छ । यसरी पत्थरी पाक्दै जान थालेमा दायाँ–बायाँ आन्द्रा वा बोसो टाँसिने र पित्तथैली फुट्न सक्ने भयसमेत रहन्छ ।

जसकारण बिरामीलाई गाहृो हुने र औषधिले समेत दुखाइ कम गर्न मुश्किल पर्न जान्छ । यस्तै कहिलेकाहिँ सोहि पत्थरी पित्तथैलीबाट फुस्केर अन्त गई जन्डिस समेत बनाउन सक्छ भने कतिपय अवस्थामा यसका धुलोहरु गई पेनक्रियाजमा गई अड्किन सक्छ । जसले ‘पेन्क्रियाटाईसिस’ पनि गराउन सक्छ ।

यसरी पित्तथैलीमा देखिने पत्थरी कसैमा एउटै ठूलो त, कसैमा स–साना एवं धेरै ढुंगा का रुपमा देखिन सक्छ । यद्यपि साना पत्थरी गई फुस्केर अन्त जाने र ठूलो भएमा दुखाई दिने भएकाले यी दुवै किसिमका पत्थरीले व्यक्तिलाई दुःख दिन्छ । लामो समयसम्म रोग पालेर बस्दा यसले सानो–सानो गर्दै जन्डिस गराउने, आन्द्रामा प्वाल पार्ने, र बढी टासिन गई शरीरमा प्वाल बनाएर ल्याप्रोस्कोपी उपचार पनि असम्भव हुनेजस्ता जोखिम बढाउन सक्छ ।

यसबाहेक यसले व्यक्तिलाई जुनसुकै समयमा पनि दुःख दिन सक्ने भएकाले पनि यसको उपचार समय अनुकूल मिलाएर सकेसम्म छिट्टै गर्नुपर्छ ।

यसरी पित्तथैलीको अप्रेशन गर्दा कसैको पेटमा स–साना ३ वटा प्वाँल बनाएर दूरविनको माध्यमबाट पनि सम्भव रहन्छ भने, कसैको भने शल्यक्रिया गरेर पत्थरीसँगै पित्तथैली समेत निकालेर फालिन्छ । यसो गर्नाले व्यक्तिलाई पुनः पत्थरी हुने सम्भावना रहँदैन् भने अर्कातिर शरीरमा पित्तथैलीको काम आन्द्राले नै गर्ने भएकाले यसले व्यक्तिमा कुनै पनि किसिमको असर पु¥याउदैन र, व्यक्तिले सहज जीवनयापन गर्न सक्छन् ।

बच्ने उपायः

यसबाहेक सामान्य व्यक्तिले आफूमा यो समस्या नदेखियोस् वा देखिसकेपछि पनि यसको जोखिम नबढाउनका लागि यसको जोखिमलाई निम्न उपायद्धारा न्यूनीकरण गर्न सकिन्छः

• चिल्लो पदार्थको कम प्रयोग
• हार्मोन परिवर्तन गर्ने परिवार नियोजनका साधन प्रयोग नगरी सकभर कन्डमको प्रयोग गर्ने
• समय–समयमा र ग्यास्ट्रिक भएको जस्तो महसुस हुँदा अल्ट्रासाउण्ड गराउने
• उचित तौल कायम राख्ने

र, कतिपय गर्भवती महिलामा भने डेलिभरीपछि यो स्वतः निको भएर जाने हुन्छ ।

प्रस्तुतीः सृजना मगर ।


क्याटेगोरी : जनस्वास्थ्य



तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस


ट्रेण्डिङ